Home     Contact      Meer artikelen: zie sitemap


Homeopathie en Wetenschap


Tekst: Riny Weistra         Laatst bijgewerkt:  22 juni 2010


Overduidelijk en herhaald wetenschappelijk bewijs voor de homeopathie 

Nieuw onderzoek toont aan: Benveniste had gelijk 

Ook in andere wetenschappen wordt gewerkt met zeer sterke verdunningen

Effect sterke verdunningen regelmatig aangetoond in laboratoriumonderzoek


Over: potentiëren, de sterke verdunningen, het bewijs voor homeopathie, de verklaring, en meer


HOMEOPATHIE EN WETENSCHAP


 

 












De belangrijkste meta-analyses op een rij: 
homeopathie al lang bewezen

Research-wetenschappers verbazen zich over het negeren van dit bewijs 

Andere onderwerpen: zie: pagina-overzicht


Vandenbroucke 1998: meta-analyse positief voor homeopathie

 Prof. Vandenbroucke: 

"Gooi alle homeopathieonderzoeken in één meta-analyse en de werkzaamheid van oneindige verdunningen valt niet langer te ontkennen.
"

Professor Vandenbroucke, epidemioloog, zegt dat in het artikel "Door het moeras van subjectiviteit, de maakbaarheid van medische kennis" (Skepter, maart 2000). 
Zie: http://www.skepsis.nl/moeras.html    
Het onderzoek waar Vandenbroucke naar verwijst is een meta-analyse van 89 onderzoeken, door Linde, Clausius en Ramirez e.a., gepubliceerd in The Lancet, 1997. 

Vandenbroucke zegt in dit artikel dat we, als het zou gaan om een reguliere therapie, het bewijs zouden accepteren. Maar omdat het hier gaat om homeopathie, erkennen we het bewijs niet. Omdat we, volgens hem, dan "alle natuur- en scheikunde zouden moeten verwerpen". Daarom, zegt hij, "kunnen we op het front van de wetenschappelijke vooruitgang niet ontsnappen aan subjectiviteit. Het blijft steeds weer de toekomst die moet leren wie gelijk had."

Is het echt zo dat we alle natuur- en scheikunde moeten verwerpen als we homeopathie zouden erkennen? 
Nee, natuurlijk niet. In laboratoriumonderzoek is de laatste jaren regelmatig aangetoond dat de sterke verdunningen effect hebben (zie elders op deze pagina). Er is dus gewoon meer aan de hand dan de leerboekjes natuur- en scheikunde aangeven. Er zijn ook genoeg wetenschappers die het bewijs voor homeopathie wel erkennen. Meer hierover elders op deze pagina, zie pagina-overzicht.  

De eerste keer dat prof. Vandenbroucke zijn ideeën over dit onderwerp naar voren bracht, was in Londen op 9 oktober 1998, in een voordracht ter gelegenheid van het 175-jarig bestaan van het gerenommeerde medische vaktijdschrift The Lancet. 
Hier de volledige tekst:
http://fiat.gslis.utexas.edu/~i391d8rb/Vandenbroucke.pdf   
Titel: Medical journals and the shaping of medical knowledge, 175th anniversary lecture The Lancet

In een bespreking van deze lezing op de website van de Universiteit van Leiden, zegt de auteur: Na afloop waren zijn hooggeleerde toehoorders vermoedelijk wat minder zeker van hun zekerheden, want: 

‘Slightly nervous’, oftewel ‘een weinig zenuwachtig’. Dat is hoe prof. dr. J.P. Vandenbroucke zich voelt bij zijn eigen analyse van de manier waarop medische kennis tot stand komt. Meningen en theorieën blijken een grote invloed te hebben op de uitkomsten van het meest ‘objectieve’ soort studies. Feiten worden ten dele gemaakt door geloof. Omgekeerd heeft een fundamentele theorie alleen betekenis in het licht van eerder verzamelde ‘feiten’.
 

Het volledige artikel: "Feiten en meningen in de medische wetenschap":
http://www.lumc.nl/0000/13390/13543/80901012536185/80903094028185/#n7  

Ook in een lezing voor de Gezondheidsraad in 1999 heeft prof. Vandenbroucke nog eens zijn ideeën uiteengezet.
Hier vind je de tekst: http://www.dokterrutten.nl/text/gezraad.htm     

In deze lezing zegt Vandenbroucke dat het niet ligt aan de kwaliteit van de onderzoeken, want:


Als ze (de onderzoekers van de meta-analyse) uitsluitend kijken naar het onderzoek van hoge methodologische kwaliteit, gepubliceerd in hoog genoteerde tijdschriften, blijft de werkzaamheid van homeopathie, ook in de hoogste verdunningen, nog altijd bestaan.

Ook in deze lezing wijst hij weer op subjectiviteit en vooroordelen in wetenschappelijk onderzoek:

Het tot stand komen van feiten, de productie van feiten, is beladen met theorie, met meningen, of zo u wilt met vooroordelen, afhankelijk van uw standpunt. Deze tweevoudige band maakt dat we op het front van de wetenschappelijke vooruitgang op geen enkele wijze kunnen ontsnappen aan subjectiviteit, omdat ieder van ons op een bepaald ogenblik in de tijd verschillende keuzes maakt uit feiten en theorieën, en we daarom tot verschillende opvattingen komen. Het blijft steeds weer de toekomst die moet leren wie gelijk had.

Pagina-overzicht       

Rosendaal/Bouter 2002: meta-analyse positief voor homeopathie

Een onderzoek van bijzonder hoge kwaliteit dat overduidelijk een gunstig effect laat zien van homeopathische behandeling. 

Dit zeggen de hoogleraren epidemiologie Rosendaal en Bouter in hun bijdrage aan een artikelenreeks in het Ned. Tijdschrift voor Geneeskunde (Ned Tijdschr Geneeskd. 2002;146:304-9): Dwalingen in de Methodologie, De ultieme waarheid

Weer de conclusie: homeopathie is bewezen (meta-analyse Linde cs, zie vorige alinea). Maar weer wordt er gezegd: het is onjuist te concluderen dat deze therapie werkt, want homeopathie
kàn (volgens ons) niet werken. 
Ze zeggen erbij dat het een kwestie is van interpretatie, het hangt af van je uitgangspunten. Denk je dat homeopathie niet kan werken, dan blijf je dat denken, ondanks de positieve uitkomst van het onderzoek. Als je denkt dat homeopathie wel kan werken, dan is voor jou met dit onderzoek homeopathie bewezen. 
Dat schiet niet erg op natuurlijk. Men vraagt de homeopaten om bewijs, en als dat bewijs dan wordt geleverd, dan zegt men: we geloven niet in homeopathie, hoeveel goede onderzoeken met bewijs je ons ook levert. 
(Lees elders op deze pagina over de vele wetenschappers die het bewijs voor homeopathie wel erkennen, zie pagina-overzicht).


Hier enkele letterlijke citaten uit het artikel van Rosendaal en Bouter:
 

Hoe methodologisch vlekkeloos onderzoek tot onjuiste resultaten kan leiden, laten bijvoorbeeld studies naar het effect van homeopathie fraai zien. Een meta-analyse van gerandomiseerde onderzoeken, zorgvuldig geselecteerd op basis van de hoogste methodologische standaarden, liet een significant gunstig effect van homeopathische behandeling zien. In dit geval is het naar onze mening onjuist te concluderen dat deze therapie werkt, ongeacht het hoge niveau van bewijs, aangezien het uitgangspunt onjuist was: er kàn namelijk geen effect zijn van homeopathische geneesmiddelen

Vanzelfsprekend is het zo dat indien men bereid is te geloven dat homeopathie een farmacologisch effect zou kunnen hebben, de meta-analyse de juistheid van deze visie ondersteunt. Dit leidt tot de bevreemdende conclusie dat de interpretatie van bevindingen uit in methodologische zin perfect onderzoek radicaal kan verschillen.

Het zou onjuist zijn het primaat aan de empirie te verlenen, in de zin dat hier absolute bewijskracht aan wordt verleend. Het zal altijd gaan om een combinatie van empirische bevindingen en theoretische overtuigingen, waarbij volledige zekerheid onbereikbaar is. 

Net zomin echter als een onderzoek met methodologische tekortkomingen onvermijdelijk leidt tot een onjuiste conclusie, leidt een methodologisch perfect onderzoek altijd tot een juist en relevant resultaat. De waarheid blijft ongrijpbaar, steeds wenkend en steeds wijkend.

Pagina-overzicht

Meta-analyse 1991 : positief voor de homeopathie

In 1991 deden Kleijnen, Knipschild en Ter Riet, van de universiteit van Maastricht, onderzoek naar de effectiviteit van homeopathie via een meta-analyse van 107 onderzoeken. Het merendeel van de onderzoeken gaf een positief resultaat voor de homeopathie. Ze hadden verwacht dat vooral de slecht opgezette onderzoeken een positief resultaat zouden hebben en de goed opgezette een negatief resultaat. Maar tot hun verrassing was het net andersom. Homeopathie werkt dus. Hun conclusie was: “The amount of positive evidence even among the best studies came as a surprise to us. Based on this evidence we would readily accept that homeopathy can be efficacious, if only the mechanism of action were more plausible. The evidence presented in this review would probably be sufficient for establishing homeopathy as a regular treatment for certain indications.”

Ook zeiden ze:
“The results were not compatible with the hypothesis that the effects of homeopathy are completely due to placebo”.

Er schijnt nogal wat te doen geweest zijn over de conclusies van dit onderzoek. De superieuren van deze onderzoekers waren het er niet mee eens dat ze zeiden: homeopathie is bewezen. De onderzoekers werden onder druk gezet hun uitspraken af te zwakken, hetgeen ze deden. Internet was in die tijd nog niet gangbaar, waardoor er niks te vinden is over deze controverse. De publicaties hierover stonden alleen in dagbladen en tijdschriften.

Meer details over dit onderzoek:
Op de site www://organon2001.gr  Klik op Dutch  > Homeopathie > Onderzoek en Homeopathie 
Op de site http://hpathy.com  In het artikel: An Overview of Positive Homeopathy Research and Surveys 

Hier kun je de meta-analyse vinden: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?cmd=Retrieve&db=pubmed&dopt=Abstract&list_uids=1825800 

Pagina-overzicht       

Onderzoek The Lancet 2005: bedrog

In het gerenommeerde tijdschrift The Lancet, werden regelmatig onderzoeken gepubliceerd naar de werking van homeopathie. Vaak met positieve uitkomst. In een artikel, geplaatst op 27 augustus 2005, zei de redactie van The Lancet: kijk we hebben hier een meta-analyse waaruit blijkt dat de homeopathie niet werkt. We sluiten nu het hoofdstuk homeopathie af, het werkt gewoon niet. Homeopaten uit diverse landen hebben eens gekeken naar die meta-analyse, en wat bleek, er was flink gerommeld met het onderzoek, je kunt rustig spreken van bedrog. Zonder dat bedrog was de uitslag positief voor de homeopathie. 

Hier een analyse van het onderzoek, met deze conclusie:
Het artikel van Shang, en het publiceren daarvan, komt neer op lezersbedrog. De achtergehouden informatie is zo essentieel dat de eigenlijke uitkomst tegengesteld is aan de gepubliceerde uitkomst.
Zie: http://www.dokterrutten.nl/text/Lancknm.pdf  

Nog een reactie van deze homeopaten:
http://www.stolper.nl/artikelen/VHAN%20Lancet.pdf  

Pagina-overzicht     

Gerenommeerde research-wetenschappers vinden het bewijs voor homeopathie overtuigend en spreken hun verbazing uit over het gebrek aan reactie van de gezondheidsautoriteiten

Er is wereldwijd een behoorlijke groep wetenschappers die de homeopathie wel erkennen (zie ook elders op deze pagina). Hier citaten van enkele wetenschappers die zich in 2004 hebben uitgesproken.

Persbericht 2004, overgenomen van Dierenartsonline.nl
 

Op uitnodiging van de European Committee for Homeopathy (ECH) vond op vrijdag 12 november 2004 in Brussel een driedaagse conferentie plaats met tien internationaal gerenommeerde hoogleraren op het gebied van research. De conclusies van het wetenschappelijk onderzoek, uitgevoerd door deze professoren, is gelijkluidend, namelijk dat er duidelijk bewijs is voor de effectiviteit van homeopathie. De professoren spraken hun verbazing uit over het gebrek aan reactie van de gezondheidsautoriteiten op deze overtuigende resultaten. 

Prof. Harald Walach, Universiteit Freiburg:
De studies naar levenskwaliteit en de kosteneffectiviteitsstudies bewijzen zeer duidelijk het nut van deze therapie. De door meta-analyses bevestigde conventionele dubbelblinde studies, hebben evenzeer de doeltreffendheid van de homeopathische geneeskunde aangetoond voor specifieke indicaties zoals hooikoorts, reumatoïde artritis, postoperatieve ileus, astma, diarree bij kinderen, fibromyalgie, griep, middenoorontstekingen, pijnklachten, bijwerkingen van radiotherapie, verstuikingen, K.N.O.-infecties. Er zijn positieve effecten gevonden bij angst, hyperkinetisch syndroom, spastisch colon, migraine, premenstrueel syndroom en artritis. De eerste resultaten zijn ook zeer bemoedigend voor chronisch vermoeidheidssyndroom, ziekte van Crohn en eczeem.


Prof. Leoni Bonamin, Universiteit Paulista, Sao Paulo:

In de diergeneeskunde wordt het economische nut vastgesteld van de homeopathische aanpak in de fokkerij, zelfs al is het aantal studies voorlopig nog onvoldoende. Volgens de Europese normen zijn alleen de homeopathische geneesmiddelen trouwens toegestaan in de biologische veeteelt. 

Prof. Marcel Roberfroid, Toxicoloog / Jean Cumps, Statisticus, U.C.L:
Sinds decennia trok een bijzonder model de aandacht van de onderzoekers, namelijk de degranulatie van basofiele leucocyten (een bepaald type witte bloedlichaampjes) door histamine. Deze onderzoeken werden verschillende malen uitgevoerd, door vervolgstudies gecontroleerd en tenslotte aanvaard door de internationale wetenschappelijke gemeenschap.

Prof. Jean Cambar, Decaan van de Faculteit Farmacie, Universiteit Bordeaux:
Talrijke studies werden gerealiseerd in de laboratoria. De publicaties van deze studies belichten de reproduceerbare werking van de hoog gedynamiseerde (gepotentieerde) homeopathische oplossingen. De noodzakelijke voorwaarden om deze effecten te behalen, worden eveneens bepaald. Dankzij deze resultaten kan men onmogelijk nog twijfelen aan de specifieke werking van deze geneesmiddelen.

Prof. Madeleine Bastide, Immunologe, Universiteit Montpellier:
Het woord “informatie” vormt de sleutel tot elke verklaring van de werking der homeopathische geneesmiddelen. De moleculaire farmacologie, de immunologie (leer van het afweersysteem) en de endocrinologie (hormonenleer), kunnen alle functies van het levende organisme niet meer uitleggen. Het molecuul verklaart namelijk niet alles. Een nieuw wetenschappelijk paradigma is noodzakelijk om het leven te begrijpen. De hedendaagse informatie-farmacologie laat niet alleen toe de werking van de homeopathie te begrijpen, maar tevens ontelbare andere natuurlijke, tot nu toe onverklaarbare functies.

Pagina-overzicht      


De kritiek op de sterke verdunningen is vreemd, want
1. Ze worden in andere wetenschapsdisciplines wel geaccepteerd
2. In laboratoriumonderzoek is het effect regelmatig aangetoond

Andere onderwerpen: zie pagina-overzicht


Nieuw onderzoek in 2000 toont aan: Benveniste had gelijk

Benveniste zegt in 1988 de werking van de sterke verdunningen te hebben aangetoond. 
Prof. Madeleine Ennis doet in 2000 een poging te bewijzen dat dit niet kan kloppen. 
Maar, ze is geschokt: haar onderzoek geeft hetzelfde resultaat! 
Benveniste had dus gelijk! 


Benveniste werd belachelijk gemaakt door de wetenschap en de media. Hij kreeg wetenschappers op bezoek in zijn laboratorium, ze hadden zelfs een goochelaar (James Randi) meegenomen, en ze hebben er op een hele rare manier huisgehouden. Ze zeiden dat ze hadden aangetoond dat het onzin was wat Benveniste beweerde. Waardoor er een einde kwam aan de tot dan toe glanzende carrière van deze onderzoeker.   
Hier het verhaal over Benveniste: http://noorderlicht.vpro.nl/artikelen/19450753/

Het lijkt een beetje op het verhaal van de Britse klokkenmaker uit 1714. Hij had een goed werkende klok ontworpen, maar omdat dat niet kon volgens de theorie uit die tijd, heeft een wetenschapper zijn klok vernield. Later bleek dat de wetenschap fout zat, de klok was goed, maar de theorie moest worden bijgesteld, in plaats van andersom. Prof. Vandenbroucke verhaalt ook over dit voorval, zie: http://www.skepsis.nl/moeras.html 

Het verhaal over prof. Ennis staat in The Guardian van 15 maart 2001 
Zie: http://www.guardian.co.uk/Archive/Article/0,4273,4152521,00.html
Meer: http://noorderlicht.vpro.nl/afleveringen/7319296/ 

Het onderzoek van mevr. Ennis was uitgevoerd in diverse laboratoria, en is gepubliceerd in een wetenschappelijk tijdschrift (Inflammation Research). Daar gaat altijd een beoordeling aan vooraf, om te kijken of het onderzoek aan alle criteria voldoet. Het is beoordeeld en goedgekeurd, het was een deugdelijk onderzoek. Maar ook nu kwam de goochelaar James Randi in het geweer, hij had van alles aan te merken op het onderzoek. En hij heeft een proef laten doen tijdens een televisie-uitzending in de studio van de BBC. In die proef werd dan weer bewezen dat Benveniste en mevr. Ennis niet gelijk hadden. Er zijn niet veel mensen die erg onder de indruk zijn van die proef in de studio, zowel voor- als tegenstanders van de homeopathie hebben er kritiek op. 
Zie: http://www.vhan.nl/Horizon.htm  
Het onderzoek van Ennis:
http://www.springerlink.com/content/e5kt2v0fjrwy65kh/  
http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10350142  

Pagina-overzicht   

De sterke verdunningen komen ook in andere wetenschappen voor 
(parasitologie
, fysiologie, immunologie)

Parasitologie
In het Nieuwsblad van het Noorden van 07-09-1990 kreeg Peter Bügel (psycholoog en publicist) weer eens de gelegenheid flink uit te halen naar de homeopathie. Daar kwamen verschillende reacties op. Onder andere de volgende van prof. dr. A.B.Stam, emeritus hoogleraar medische parasitologie:

"Wat betreft het betoog van dhr. Bügel in deze krant, dat de lage concentraties van homeopathische middelen niet zouden kunnen werken, dit is onzin. Uit eigen ervaring weet ik dat bij plantenweefselkweek bepaalde elementen noodzakelijk zijn en zelfs werken in verdunningen van 0,000000000000000001 gram (17 nullen achter de komma) per liter water. Mannetjes van bepaalde nachtvlinders kunnen de geurstoffen van het wijfje ruiken tot op minstens 3 kilometer afstand. Hoeveel moleculen geurstof bevat 1 m3 lucht dan nog?"
Prof. Stam vervolgt zijn betoog met iets te zeggen over acupunctuur en het placebo-effect, en hij besluit met: 
"Ik ben het dan ook geheel met Bügel eens dat het wetenschappelijk denken in de geneeskunde moet worden bevorderd. Hijzelf bewijst hoeveel daaraan ontbreekt." 


Fysiologie en immunologie
Effecten van zeer kleine hoeveelheden stof zijn ook bekend in de fysiologie, denk aan enzymen die werkzaam kunnen zijn in verdunningen van 10 tot de macht 6, vergelijkbaar met homeopathische verdunningen. Ook in de immunologie is het bekend dat bij patiënten met een allergie tijdelijk een toestand is op te wekken waarin de patiënt niet allergisch reageert (immuuntolerantie), juist met een zeer kleine hoeveelheid van de stof waarvoor hij allergisch is. 
Aldus dr. Jaap de Leeuw (dermatoloog in Dordrecht) in het Tijdschrift Homeopathie van juli 1989. Over zijn interesse in de homeopathie en over wat de homeopathie kan betekenen in de dermatologie, later meer.

Pagina-overzicht 

Laboratoriumonderzoek
vele onderzoeken tonen de werking aan van de sterke verdunningen

In diverse onderzoeken is aangetoond dat de sterke verdunningen waar de homeopathie steeds zo om wordt aangevallen, werkzaam zijn. Hierboven is al genoemd het beroemde onderzoek van Benveniste en mevr. Ennis. Maar er is meer: 

Giri: Groupe International de Recherche sur l'Infinitésimal 
In het Engels: International Research Group on Very Low Dose and High Dilution Effects 
Dit is een groep internationale wetenschappers die zich bezig houden met onderzoek naar de sterke verdunningen. Ze zijn afkomstig uit diverse disciplines zoals
farmacologie, toxicologie en celbiologie
Website: http://www.giriweb.com  
Zie ook de website IJHDR (International Journal of High Dilution Research) voor info en een overzicht van onderzoeken: http://www.feg.unesp.br/~ojs/index.php/ijhdr/index  

Drie voorbeelden van enkele recente onderzoeken:

1.
Domains of Water Molecules Provide Mechanisms of Potentization in Homeopathy.  
http://www.waterjournal.org/images/manuscript_pdf/vol2/vol2Czerlinski.pdf       

Effect sterke verdunning vastgesteld
:

2. High dilution effect assessed by UV-Spectroscopy.
Homeopathic Preparations of Quartz, Sulfur and Copper Sulfate Assessed by UV-Spectroscopy. 
http://www.homeopathyeurope.org/news-and-press/high-dilution-effect-assessed-by-uv-spectroscopy 
Ook gepubliceerd in Pubmed en Oxfordjournals

3. High dilution effect reported in NMR study.
NMR water proton relaxation in unheated and heated ultrahigh aqueous dilutions of histamine:
Evidence for an air-dependent supramolecular organization of water.
Elsevier Journal of Molecular Liquids, 144 (2009) 32–39    
http://www.homeopathyeurope.org/downloads/Demangeat_JML_2009.pdf       
Ook gepubliceerd in Oxfordjournals en Springerlink

Pagina-overzicht       

Geheugen van water

De ontdekking van het "geheugen van water" is interessant voor de homeopathie, het lijkt een ondersteuning van de theorie. Op doctorshealthsupply.com een artikel uit 2001 hierover: Bizarre chemical discovery gives Homeopathic Credence!!! 

Het gaat er om dat een oplosmiddel (water) naast chemische ook structurele informatie heeft. Door het schudproces (het potentiëren in de homeopathie) verandert de structuur van het oplosmiddel. Het is een gebied waar steeds meer over bekend wordt. Daarnaast noemen materiaalwetenschappers het fenomeen epitaxy, de microscopisch aantoonbare structuurverandering van materiaal na bombarderen met ander materiaal

Meer, zie de website van hoogleraar Martin Chaplin (Applied Science, Water and Aqueous Systems Research)
http://www1.lsbu.ac.uk/water/chaplin.html 

Het tijdschrift Homeopathy heeft een speciale uitgave gewijd aan dit onderwerp: Memory of water, July 2007, Vol 96:3. Het nummer bevat onderzoeksresultaten en reviews van internationale wetenschappers. Het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde van 25 augustus 2007 (151:34) bericht hier ook over.

Meer: 
http://www.vhan.nl/wetenschap2.htm#geheugen
 
En in dit document, in het laatste gedeelte, Fundamenteel onderzoek in laboratoria:
http://www.vhan.nl/documents/Homeopathieenwetenschap.doc   

Homeopaat Rutten zegt in dit verband nog het volgende:
Nu het menselijk genoom ontrafeld is, weten we dat de verschillen tussen wezens onmogelijk verklaard kunnen worden uit de chemische samenstelling van het genetisch materiaal. 

Pagina-overzicht     


Natuurkunde en homeopathie
de sterke verdunningen, potentiëren en complexiteit

Andere onderwerpen: zie pagina-overzicht


De natuurkunde van de kleinste deeltjes, de microkosmos, 
homeopathie en potentiëren

De wereld van de kleinste deeltjes is een wonderlijke wereld. De deeltjes hebben er geen afmeting, ze worden beschouwd als energiepakketjes. Deze wereld gaat ons voorstellingsvermogen te boven, letterlijk. Dit komt doordat de logica en de natuurkundige wetten van onze gewone wereld daar niet gelden. Een deeltje kan er op twee plaatsen tegelijk zijn, om maar eens iets te noemen. 

Er is al heel wat bekend over deze microkosmos, maar er zijn ook nog veel raadsels. Iedere oplossing brengt zijn eigen raadsels weer mee. En dat zal nog wel een poosje doorgaan. De natuurkunde is niet af, en zal wel nooit af worden. Je zou kunnen zeggen dat hoe meer we te weten komen, des te beter zien we in dat we nog maar heel weinig weten. 

Alles in onze wereld is terug te voeren tot de kleinste deeltjes van de microkosmos. Je kunt dus zeggen: er is geen materie. Of: materie is energie. 
Laten we dit eens vergelijken met de homeopathie:

Met de middelen van de homeopathie is ook iets wonderlijks aan de hand. Ze worden bereid door stapsgewijs verdunnen en krachtig schudden in een oplosmiddel. Dit heet potentiëren. Bij sommige middelen wordt daarmee zo lang doorgegaan dat er geen molecuul van de oorspronkelijke stof meer aanwezig kan zijn in een dosis van het middel. Toch hebben juist die sterke verdunningen (potenties) de krachtigste uitwerking. In de homeopathie wordt dit als volgt verklaard: het stoffelijke, de materie, is door het schudden en verdunnen overgegaan in energie. En deze energie werkt bij de mens in op zijn levensenergie. (Is levensenergie een vaag begrip? lees verder....)  

In de wetenschap aanvaardt men de theorie van de kleinste deeltjes (elementaire deeltjes fysica, kwantummechanica). Maar tot dusver vond men de verklaring van de homeopathie over de gepotentieerde middelen belachelijk. Er zijn echter steeds meer aanwijzingen dat het verhaal van de gepotentieerde middelen (verdund tot boven de constante van Avogadro) wel kan kloppen. Dat kun je lezen in de alinea's hierboven over de sterke verdunningen en het geheugen van water. Geen loze kreten, maar serieus wetenschappelijk onderzoek. 

Pagina-overzicht     

Complexiteit - systeemdenken - reductionisme

In een van de alinea's hierboven over de sterke verdunningen heb ik een reactie van prof. Stam aangehaald op de uitspraken van Peter Bügel in het Nieuwsblad van het Noorden. Ik heb daar zelf ook op gereageerd, en wel als volgt:

“Wij hebben een microscoop voor het zien van het oneindig kleine, en voor het oneindig grote hebben we de telescoop. Maar we hebben geen instrument voor het oneindig complexe”, is een uitspraak van de Franse natuurwetenschapper De Rosnay.
Het menselijk lichaam is oneindig complex. Ingrijpen op onderdelen is vaak succesvol, maar evenzovaak is dit nadelig voor het geheel.
Homeopaten verstrekken middelen die het geheel niet verstoren, maar juist in balans brengen. Als je aan den lijve hebt ondervonden hoe krachtig, veelzijdig en weldadig een (bij jou passend) homeopathisch constitutiemiddel op je gestel inwerkt, dan weet je dat de praktijk deugt.
De theorie niet? (zie uitspraak Peter Bügel in het NvhN van 7-9-1990). Volgens eng-wetenschappelijk denken niet. Maar als Bügel de homeopathische denkwijze zou vergelijken met de nieuwste ontwikkelingen in de wetenschap, zou hij misschien tot de ontdekking komen dat die homeopaten zo gek nog niet zijn.


Ik doelde in de laatste zin op de complexiteits-theorie (een onderdeel daarvan is de chaostheorie). Het is een moeilijke materie die lastig in een paar woorden is samen te vatten. Essentieel is dat het een niet-reductionistische theorie is, waarmee men zaken kan verklaren die met een reductionistische benadering niet verklaard kunnen worden. De theorie levert allerlei interessante nieuwe inzichten op. Deze complexiteits-theorie zou op den duur wel eens mede de sleutel kunnen zijn voor het verklaren van de homeopathie (meer: zie tekst in het laatste deel van deze alinea bij Santa Fe Instituut).

(
Reductionisme benadering is, simpel gezegd: kijken naar de afzonderlijke onderdelen, in plaats van kijken naar het geheel.)

Complexiteitstheorie en chaostheorie zijn verwant aan systeemdenken. 

HOMEOPATHIE is gebaseerd op systeemdenken, een homeopatische behandeling heeft een regulerende (normaliserende) werking op het systeem (lichaam).
REGULIER is gebaseerd op het reductionisme. En daardoor vaak onderdrukkend en probleemverschuivend, de zogenaamde bijwerkingen.


Boeken en links

Macrosoop - Joël de Rosnay
Joël de Rosnay, die ik noem in het eerste deel van deze alinea, heeft (o.a.) het boek The Macroscope geschreven. Dit boek is niet meer in de handel, maar staat nu volledig op internet: http://pespmc1.vub.ac.be/MACRBOOK.html
Een deel uit de inleiding:
The main theme is that the complex systems which govern our life should be looked at as a whole, rather than be taken apart into their constituents. It is particularly recommended to people who wish to get an understanding of the basic concepts and applications of systems theory and cybernetics.

Complexiteit, het grensgebied van chaos, door Roger Lewin 
Uitg. Contact,  ISBN 90-254-0276-3. 
Oorspronkelijke titel: Complexity, Life at the edge of chaos

Santa Fe Institute
Wikipedia: Het Santa Fe Instituut (SFI) is een non-profit interdisciplinair onderzoeksinstituut in de Amerikaanse staat New Mexico, gericht op de studie van complexe systemen met zaken als artificial life, chaostheorie, complexe adaptieve systemen, complexiteit, en zelforganisatie.
Een van de uitgangspunten van het Santa Fe Instituut is dat de klassieke wetenschap niet voldoende rekening houdt met de complexiteit van haar studieobjecten, doordat ze disciplinair is opgedeeld en reductionistisch te werk gaat. Deze wetenschap heeft ons inzichten verschaft in afzonderlijke stukjes van de puzzel, maar er is nieuwe wetenschap nodig om het totaal te begrijpen van de mens, maatschappelijke en culturele fenomenen, de natuur en de kosmos. De invalshoek van het Santa Fe Instituut is complexiteit. Om het geheel te bevatten, bestudeert men systemen die in hoge mate complex en adaptief zijn en balanceren op wat zij noemen the edge of chaos.
Link: http://www.santafe.edu/    

Pagina-overzicht        


Diadoxie, databases, ontwikkelingen in de zorg

Andere onderwerpen: zie pagina-overzicht


Diadoxie: een uitstekend boek over de theorie van de homeopathie

Dit boek is het beste boek om te lezen als je geïnteresseerd bent in de achtergronden van de homeopathie. Het is een beknopt en zeer helder geschreven boek over de theorie, maar ook de praktijk wordt er in verwerkt. Aan de hand van de geschiedenis van de homeopathie wordt de ontwikkeling uiteengezet. Hoe kwam Hahnemann aan zijn ideeën, hoe werkte hij die uit. Wat deden zijn opvolgers er mee. Hoe zit het precies met die verdunningen, wat is potentie. Welke principes gelden er in de homeopathie. Wat is ziekte eigenlijk (dit onderwerp op zich maakt het boek al boeiend, wij denken allemaal dat we weten wat ziekte is, na het lezen van dit boek kijk je daar heel anders tegenaan). Welke conclusies kunnen we er uit trekken als we weten wat ziekte is. Uitleg constitutionele aanpak, systeemdenken, en nog veel meer. Het klinkt misschien droog en saai, maar het boek leest erg plezierig. Het is een theoretisch, praktisch en filosofisch boek tegelijk, het zet je aan het denken, het is een boek waarmee je je inzicht op medisch gebied vergroot.   

Diadoxie, auteur: F.J.M. Debats,  ISBN 9074817114
uitg. Stichting Alonnissos, Utrecht, www.alonnissos.org 
Heruitgave van het in 1990 verschenen boek Wat zijn de klachten 
(Homeovisie Alkmaar, ISBN 9071669092)

Pagina-overzicht       

Databases, publicaties wetenschappelijk onderzoek homeopathie

European Committee for Homeopathy
Hier vind je een overzicht van de nieuwste onderzoeken:

http://www.homeopathyeurope.org/news-and-press/news   

PubMed-Medline

Homeopathie staat op nummer twee van de complementaire behandelvormen, achter acupunctuur, wat betreft de hoeveelheid gepubliceerd wetenschappelijk onderzoek. Naast observationele klinische studies zijn er tot dusverre naar schatting 300 gerandomiseerde gecontroleerde klinische studies gedaan, waarvan er ongeveer 130 in peer-reviewed wetenschappelijke tijdschriften zijn verschenen. De samenvattingen van veel studies zijn hier te vinden: 
http://www.ncbi.nlm.nih.gov/sites/entrez  
Info en uitleg over het gebruik van deze database: http://nl.wikipedia.org/wiki/PubMed  

Cochrane Collaboration
htttp://www.cochrane.org  
Informatie: http://nl.wikipedia.org/wiki/Cochrane_review 

Hom-Inform Database (British Homeopatic Library) 
http://hominform.soutron.com/  (let op, de URL is zonder streepje)
Beschrijving:
A database of literature references to homeopathy,
with key terms and some abstracts

VHAN - Artsenvereniging voor Homeopathie Nederlamd
Website: vhan.nl
Overzichtelijke informatie over Homeopathie en Wetenschap
Meta-analyses vind je hier: Informatie Professionals > Klinisch Onderzoek

Pagina-overzicht         

Ontwikkelingen in de homeopathie

De volgende homeopaten zijn bezig met het systematiseren van de homeopathische geneesmiddelen:
Massimo Mangialavori (Italie), Rajan Sankaran (India), Jan Scholten (Nederland) 
Website Jan Scholten: www.janscholten.com 

Pagina-overzicht        

Ontwikkelingen in de reguliere zorg

Er waren altijd al "alternatief" werkende artsen in de reguliere zorg, zoals homeopathisch werkende kinderartsen of KNO-specialisten in ziekenhuizen. Maar momenteel is er echt sprake van een beweging, zowel nationaal als internationaal. Deze beweging heeft benamingen als Complementair, CAM (Complementary and Alternative Medicine), Integrale Geneeskunde (Integrative Medicine) e.d. 

Op de website van het NIKIM kun je veel interessants lezen over dit onderwerp: www.nikim.nl. Je vindt er ook veel links naar andere interessante websites. 
Voorzitter van het NIKIM is kinderarts Ines von Rosenstiel van het Amsterdamse Slotervaartziekenhuis. 

Pagina-overzicht    


Ook op deze site:

Bijwerkingen
Slik niet zomaar een voorgeschreven medicijn, 
Jan Marijnissen kan er over meepraten,
Crestor veroorzaakte bij hem suikerziekte
.

Parkinson
Parkinsonmedicijnen veroorzaken de klachten die ze zouden moeten bestrijden.
Ernstige verslavingen bij Parkinsonpatiënten door medicijnen.


Meer artikelen: zie sitemap  


Pagina-overzicht:

Wetenschappelijke onderzoeken
Vandenbroucke 1998: homeopathie bewezen    
Rosendaal/Bouter 2002: homeopathie bewezen     
Meta-analyse 1991: homeopathie bewezen    
Onderzoek The Lancet: bedrog     
Gerenommeerde wetenschappers verbazen zich over het negeren van het bewijs voor homeopathie  

De sterke verdunningen   
Onderzoek Benveniste: sterke verdunningen werken      
Herhaling onderzoek Benveniste door Madeleine Ennis: zelfde resultaat  
Sterke verdunningen in andere wetenschappen    
Laboratoriumonderzoek naar verdunningen    
Geheugen van water   

Natuurkunde en homeopathie   
De natuurkunde van de kleinste deeltjes, microkosmos, potentiëren   
Complexiteit, systeemdenken, reductionisme  

Divers
Diadoxie: boek over de theorie van de homeopathie   
Databases onderzoeken    
Ontwikkelingen in de homeopathie   
Ontwikkelingen in de reguliere zorg     


Meer websites van Riny Weistra: klik hier